Fokupers kontinua Sesaun Finál ba dala-17 hosi Programa “Aman ba Mudansa”. Foto:Lensa Fokupers. Data:17/9/2026
Namolesso, 17 Setembru 2026 — Fokupers kontinua Sesaun Finál ba dala-17 hosi Programa “Aman ba Mudansa” ho kaben-na’in 15 iha Suku Namolesso, Postu Administrativu Lequidoe, Munisípiu Aileu.
Sesaun ida-ne’e fornese espasu ida ba partisipante sira atu reflete kona-ba sira nia viajen durante sesaun grupu nian, fahe esperiénsia sira kona-ba mudansa, no selebra pasu pozitivu sira ne’ebé maka foti iha moris família nian, relasaun kaben-na’in nian, no inan-aman nian.
Liuhusi programa ida-ne’e, aman no inan sira hetan enkorajamentu atu harii relasaun respeitu, fahe responsabilidade uma-laran nian, no kria família ne’ebé iguál no livre hosi violénsia.
Iha sesaun ba dala-17 ne’e, atividade Prinsipal Tolu mak: Selebra Mudansa, Planu Asaun Família, no Rede Inan-Aman
Iha sesaun finál ida-ne’e, partisipante sira partisipa iha atividade prinsipál tolu ne’ebé dezeña atu hametin mudansa pozitivu no kontinuidade aprendizajen iha família sira-nia laran.
Atividade Selebrasaun Mudansa fó oportunidade ba partisipante sira atu fahe sira-nia esperiénsia, espresa benefísiu husi programa, no reflete kona-ba mudansa ne’ebé sira esperiénsia iha sira-nia relasaun ho sira-nia parseiru no família.
Partisipante Sr. Jorge, fahe mudansa sira ne’ebé nia esperiénsia hafoin partisipa iha Programa Aman ba Mudansa:
“Uluk, molok ha’u partisipa iha Programa Aman ba Mudansa, ha’u ema ne’ebé violentu no dala barak hetan problema, maibé, hafoin partisipa iha programa ne’e, ha’u aprende atu kontrola ha’u-nia emosaun no hanoin molok foti desizaun, ha’u hadook-an ona husi ema ne’ebé abandona ha’u, ha’u-nia feen, no ha’u-nia família.”
Jorge nia esperiénsia hatudu importánsia atu aprende kona-ba kontrolu emosionál, auto-reflesaun, no foti desizaun ne’ebé responsavel liu iha moris família nian.
Entretantu, Sra. Sofia, Jorge nia parseiru, mós fahe mudansa sira ne’ebé nia haree iha sira nia relasaun:
“Antes ne’e, ha’u-nia parseiru laran-rua tebes atu ajuda serbisu uma-laran nian, maibé hafoin partisipa iha Programa Aman ba Mudansa, ha’u haree iha mudansa iha nia, agora nia hahú ona ajuda no apoia ha’u ho serbisu uma-laran nian, ida-ne’e halo ha’u sente katak, responsabilidade iha uma bele fahe ba malu no ami bele apoia malu nu’udar kaben-na’in.”
Sasin ida-ne’e ilustra importánsia atu fahe responsabilidade uma-laran nian no apoiu mútuo entre parseiru sira hodi harii família ida ne’ebé armonia.
Sra. Olandia mós fahe nia esperiénsia kona-ba mudansa sira iha nia família:
“Antes ha’u tama iha programa ida ne’e, ha’u nia parseiru sempre rona liu ba ha’u nia banin, liu-liu kona-ba fahe responsabilidade uma laran. Maibé hafoin nia partisipa iha formasaun, ha’u haree mudansa boot ida. Nia hahú ajuda no simu responsabilidade uma laran. Mudansa ida ne’e halo ha’u sente hanesan nia komprende katak, responsabilidade família nian tenke fahe entre parseiru sira.”
Partisipante sira-nia esperiénsia hatudu oinsá diálogu, aprendizajen, no envolvimentu bele kria espasu ba mudansa iha relasaun família no fahe responsabilidade sira.
Aleinde ne’e, Fokupers mós fornese atividade aprende liuhusi halimar ho labarik sira hodi fó espasu ba inan-aman sira atu partisipa ho ativu. Labarik na’in 15 partisipa ho ativu, aprende valór sira igualdade nian, respeitu ba malu, no moris lahó violénsia hosi idade ki’ik.
Sesaun Finál ba dala-17 fasilita husi Sra. Lucia Fátima da Silva no Sr. Silveiro da Silva de Araújo, ne’ebé tulun partisipante sira iha prosesu reflesaun, aprendizajen, no hametin kompromisu família nian.
Programa “Aman ba Mudansa” finansia hosi Misereor, ho apoiu tékniku hosi The Asia Foundation-Nabilan no ONG HAMNASA.
Mudansa hahú ho pasu ki’ik sira, aprende atu kontrola emosaun, ajuda parseiru, rona malu, no prezente iha labarik sira nia moris.
Bainhira aman no inan serbisu hamutuk atu harii família neʼebé igual, oan sira iha oportunidade atu sai boot iha ambiente neʼebé seguru liu, nakonu ho domin no livre husi violénsia.




