Treinamentu Haforsa Mekanizmu Referál ba Kazu VBJ ba Autóridade Lokál iha Batano, Foto: Lensa Fokupers. Data; 26-26/03/2026
Manufahi, 25–26 Marsu 2026: Fokupers halo treinamentu kona-ba Haforsa Mekanizmu Referál ba Kazu Violénsia Bazeia ba Jéneru (VBJ) ba autoridade lokál hamutuk 23 (feto 6 no mane17), iha Suku Betano, postu administrativu Same, Munisipiu Manufahi. Atividade ida ne’e nu’udar parte krusiál husi esforsu sira atu hametin protesaun ba vítima violénsia, liuliu feto no labarik-feto sira, iha nivel komunidade.
Treinamentu ne’e ho objetivu atu hadi’a líder lokál sira-nia komprensaun kona-ba prosedimentu referál kazu VBJ, inklui oinsá atu identifika, maneja, no dirije vítima sira ba servisu ne’ebé apropriadu. Aleinde ne’e, atividade ne’e enkoraja hadi’a koordenasaun entre autóridade lokál sira no fornesedór servisu oioin, hanesan servisu saúde, polísia, no organizasaun advokasia ba vítima sira.
Durante sesaun treinamentu, partisipante sira hetan materia ho koñesimentu no abilidade prátika atu responde ba kazu VBJ ho lalais, apropriadu, no sensivel ba nesesidade vítima sira-nian. Aprosimasaun ne’ebé uza subliña importánsia empatia, konfidensialidade, no respeitu ba vítima sira-nia direitu iha faze hotu-hotu prosesu nian.
Liuhusi treinamentu ida-ne’e, lider lokál sira hein atu la’ós de’it bele implementa ho efetivu mekanizmu referál sira maibé mós sai hanesan ajente ba mudansa iha sira-nia komunidade. Sira hetan enkorajamentu atu promove igualdade jéneru, rejeita forma violénsia hotu-hotu, no kria ambiente seguru no inkluzivu ba ema hotu, liuliu feto no labarik-feto sira.
Fokupers afirma ninia kompromisu atu kontinua fó apoiu ba komunidade no autóridade lokál sira iha prevensaun no atendementu ba kazu VBJ iha Timor-Leste. Esforsu ida ne’e hanesan parte ida husi luta ne’ebé la’o hela atu garante komprimisu ba feto no labarik feto sira nia direitu no atu hametin sistema protesaun iha baze.
Atividade ida-ne’e, apoiu finanseiru husi Yayasan Humanis, ne’ebé iha kompromisu atu hametin kapasidade lokál no sistema referál sira iha atendementu ba kazu violénsia bazeia ba jéneru.




