Programa Aman ba Mudansa, iha sesaun datoluk-Namlesso. Foto: Lensa Fokupers. Data:02/05/2026
Aileu, 2 Maiu 2026 — FOKUPERS kontinua implementa programa inovativu “Aman ba Mudansa” ho sesaun datoluk ne’ebé hala’o iha suku Namlesso, Postu Administrativu Lequidoe. Atividade ne’e hetan partisipasaun husi aman na’in 14 ne’ebé partisipa ho antusiasmu iha prosesu aprendizajen kolaborativu.
Programa ne’e dezeña atu fornese espasu seguru ba mane sira atu reflete, fahe esperiénsia, no aprofunda sira-nia komprensaun kona-ba aman sira-nia papél importante iha família. Iha atmosfera nakloke no apoiu, partisipante sira hetan konvite atu esplora sentimentu oioin ne’ebé sira esperiénsia, inklui tauk, preokupasaun, no esperansa iha sira nia papél nu’udar aman.
Iha sesaun tomak, diskusaun dezenvolve ho dinámiku. Partisipante sira fahe sira nia esperiénsia kona-ba presaun no espetativa sosiál sira ne’ebé dala barak liga ba konseitu “sai mane ida”. Sira mós diskute kona-ba oinsá aman ida nia envolvimentu ativu bele iha impaktu pozitivu signifikativu ba labarik ida nia dezenvolvimentu no família nia moris-di’ak jerál.
Diskusaun ne’e revela katak envolvimentu aman nian kontribui maka’as ba labarik ida nia kreximentu no dezenvolvimentu, partikularmente iha aumentu auto-konfiansa no kapasidade aprendizajen. Iha parte seluk, inan sira sente hetan apoiu barak liu no esperiénsia nivel estrese ne’ebé ki’ik liu, liuliu durante isin-rua no partu. Aman sira mós hetan benefísiu sira hanesan moris saudavel liu, relasaun família nian ne’ebé armoniozu liu, no aumenta satisfasaun moris nian.
Iha sesaun ne’e, Partisipante Alsino Soares, afirma “Ha’u forma familia ho fen hela mesak iha uma, no laiha ema ida mak hela ho ami, tambá-ne’e, ha’u nia responsabilidade hanésan AMAN ne’e importante tebes apoia ha’u nia fen iha uma.”
Atividade ne’e subliña katak sai aman la’ós de’it responsabilidade ida, maibé mós oportunidade ida atu hametin kualidade moris família nian. Envolvimentu paternu la limita ba faze ida, maibé abranje faze hotu-hotu hosi labarik ida nia moris, hosi isin-rua to’o adultu. Aleinde ne’e, korajen atu diskute tauk no preokupasaun sira la’ós haree hanesan frakeza ida, maibé hanesan pasu krusiál ida ba solusaun sira no kreximentu pesoál.
Sesaun ne’e konklui ho reflesaun grupu, iha ne’ebé partisipante sira fahe lisaun sira ne’ebé aprende no kompromete atu aplika iha sira-nia moris loroloron. FOKUPERS afirma ninia kompromisu atu kontinua hametin mane sira-nia kapasidade atu sai aman ne’ebé envolve, nune’e kria família sira ne’ebé seguru, saudavel, no hanesan.
Programa ne’e fasilita husi Sr. Silveiro da Silva de Araújo no Lucia Fátima da Silva, fasilitadór na’in rua ne’e, iha esperiénsia ba área empoderamentu família no igualdade jéneru. Uza aprosimasaun partisipativu no refletivu, sira kria ho susesu no situasaun diskusaun ida ne’ebé inkluzivu no signifikativu.
Programa “Aman ba Mudansa” bele realiza ho apoiu tékniku hanesan formasaun, akompañamentu no prepara manual ba ekipa fasilitador husi Nabilan-TAF no apoiu fundus hosi Misereor iha nia implementasaun. Iha Sesaun espesífiku datoluk ne’e, hetan mós apoiu iha preparasaun sesaun husi NGO HAMNASA. Asaun sira ne’e hotu nu’udar esforsu kolaborativu ida hodi promove mudansa sosiál ne’ebé sustentável.




